Ví dụ về lạm phát ở Việt Nam (1986 – 1993) và siêu lạm phát Đức (1921 – 1923)

Ví dụ về lạm phát ở Việt Nam (1986 – 1993) và siêu lạm phát Đức (1921 – 1923) là hai minh chứng rõ ràng cho tình trạng siêu lạm phát, khi giá cả tăng phi mã và đồng tiền mất giá nghiêm trọng.

Cùng tìm hiểu hai ví dụ kinh điển này để thấy rõ hậu quả của việc in tiền mất kiểm soát và quản lý tài chính yếu kém nhé!

>>> Xem thêm: Lạm phát tiếng Anh là gì và bảng từ vựng tiếng Anh về lạm phát

Ví dụ về lạm phát ở Việt Nam

Siêu lạm phát 1986 – 1993

Trong quá khứ Việt Nam có thời gian phải chịu lạm phát phi mã, với mức sụt giá của tiền đồng lên đến hơn 700% vào năm 1987. Sau quyết định đổi tiền năm 1985 không làm giảm lạm phát tăng giá trị đồng tiền lên 10 lần, cộng thêm nền kinh tế chỉ huy đã bộc lộ nhiều bất cập, nền kinh tế suy thoái đã dẫn đến siêu lạm phát kéo dài trong 3 năm từ 86 – 88, đỉnh điểm là 1986 với mức lạm phát 774%, nền kinh tế suy thoái, riêng nông sản trong năm này đã tăng đến 2000 lần, trong khi đó mức độ tăng trưởng lại rất thấp.

Lạm phát 3 con số tiếp tục duy trì trong 3 năm 86,87,88 là do đến năm 1987 do thiên tai, sản lượng lương thực cuối năm giảm 3,5% và đầu năm 1988 một số địa phương miền Bắc bị đói, giá cả lên cao, lạm phát chi phí đẩy lại tiếp diễn. Đứng trước tình hình đó, dân chúng tích trữ hàng hoá, lương thực, vàng và đô la càng nhiều vì lo sợ rằng đồng Việt Nam sẽ còn mất giá tạo nên cầu giả tạo, giá cả tăng cao dẫn đến lạm phát cầu kéo, với tỉ lệ lạm phát là 223,1%, mức tăng trưởng GDP chỉ là 3,78%.

Đến năm 89 sau khi chính phủ áp dụng một số chính sách (nới lỏng tỉ giá ngoại tệ USD/VND ) lạm phát đã giảm xuống 2 con số. cụ thể 34,7%. Tuy nhiên lạm phát còn khá cao với mức 67% liên tiếp trong 2 năm 90, 91, từ năm 92 trở đi tình hình mới lắng dịu hơn.

Ví dụ về làm phát trên thế giới

Siêu lạm phát của Đức: 1921 - 1923

Siêu lạm phát của Đức bắt đầu từ năm 1921, khi nhu cầu bồi thường chiến tranh và xây dựng lại nền kinh tế sau Thế chiến 1 làm cho chi phí của chính phủ vượt thu rất nhiều: Chính phủ có thể tăng thu để chi trả cho chi tiêu tăng lên đó bằng những tăng thuế, nhưng biện pháp này, như thường thấy, về mặt chính trị là không hợp lòng dân và đòi hỏi nhiều thời gian để thực hiện. Chính phủ cũng không thể vay của công chúng để trang trải chi tiêu đó, nhưng số tiền cần vay vượt xa khả năng cho vay. Chỉ còn lại một con đường duy nhất: máy in. Chính phủ có thể chi trả cho những chi tiêu của mình đơn giản bằng in thêm nhiều tiền giấy (tăng cung tiền tệ) và dùng tiền đó trả cho các cá nhân hoặc công ty đã cung cấp cho chính phủ hàng hóa và dịch vụ. Như trong hình dưới đây, đó đúng là điều mà chính phủ Đức đã làm; cuối năm 1921, cung tiền tệ bắt đầu tăng nhanh và mức giá cả cũng vậy.

Hình vẽ mô tả cho sự liên quan giữa lạm phát và số lượng tiền tệ trên thị trường

Năm 1923 tình hình ngân sách của chính phủ Đức lại càng xấu đi hơn nữa. Đến năm 1923, Pháp xâm chiếm vùng Rhur vì Đức không trả được tiền bồi thường theo quy định. Do vậy một cuộc tổng bãi công nổ ra để phản đối hành động của Pháp và chính phủ Đức cũng ủng hộ tích cực cuộc "kháng cự thụ động" đó bằng cách trả tiền cho những công nhân bãi công. Kết quả là chi của chính phủ leo thang nghiêm trọng và chính phủ in tiền giấy với tốc độ nhanh hơn để trả trợ cho chi tiêu này. Như được trình bày trong Hình 28.1 kết quả của sự bùng nổ trong cung tiền tệ là mức giá cả bùng nổ, đưa đến một tỷ lệ lạm phát trong năm 1923 vượt quá 1.000.000%. Cuộc xâm lược vùng Rhur và việc in tiền để trả cho công nhân bãi công là đúng tính chất của một sự kiện ngoại sinh. Nhãn ngược (có nghĩa là giá cả tăng làm cho Pháp xâm chiếm vùng Rhur) là rất vô lý và rất khó mà hình dung được một nhân tố thứ ba có thể có một động lực thúc đẩy đằng sau lạm phát và sự bùng nổ cung tiền tệ. Do đó siêu lạm phát của Đức là một "thí nghiệm kiểm soát" ủng hộ ý kiến của Friedman là lạm phát là một hiện tượng tiền tệ.

Những ví dụ mới đây về lạm phát nhanh

Mặc dầu những cuộc lạm phát mới đây không khủng khiếp như siêu lạm phát Đức, nhưng nhiều nước trong những năm 1980 đã bị lạm phát nhanh trong đó tỷ lệ tăng trưởng tiền tệ cao cũng có thể được xếp vào loại sự kiện ngoại sinh. Bài đọc thêm 28.1 minh họa những cuộc lạm phát đó ở tất cả các nước Mỹ La Tinh trong thập kỷ 1980 - 1990. Argentina có tỷ lệ cao nhất và tăng trưởng tiền tệ và tỷ lệ lạm phát bình quân cao nhất. Thật vậy, vấn đề lạm phát ở Argentina trở nên xấu hơn vào cuối thập kỷ, với tỷ lệ lạm phát tăng trên 10.000%. Bolivia có một tỷ lệ lạm phát thậm chí còn cao hơn vào năm 1985 nhưng nó không bao gồm vào trong nhóm các nước trong Bài đọc thêm 28.1 bởi vì số liệu của Bolovia về tăng trưởng tiền tệ và lạm phát không sẵn sàng để dùng cho cả thời kỳ 1980 - 1990. Cách giải thích về tỷ lệ tăng trưởng tiền tệ cao cũng tương tự như cách giải thích về Đức trong thời kỳ siêu lạm phát: Việc Argentina không muốn muốn tài trợ những chi tiêu của chính phủ bằng cách tăng thuế đưa đến thiếu hụt ngân sách nghiêm trọng (đôi khi trên 15% GNP), thiếu hụt này được tài trợ bằng tạo ra tiền tệ.

Ví dụ 28.1

Việc tỷ lệ lạm phát cao trong mọi trường hợp, trong đó tỷ lệ tăng trưởng tiền tệ cao có thể được coi là một sự kiện ngoại sinh (bao gồm những giai đoạn tại Argentina và tại Đức) là một chứng cứ vững chắc rằng tăng trưởng tiền tệ cao gây nên lạm phát.

Từ Việt Nam đến Đức, những giai đoạn siêu lạm phát trong lịch sử đã chứng minh rằng chỉ một sai lầm trong chính sách tiền tệ cũng có thể khiến nền kinh tế rơi vào khủng hoảng. Nhìn lại những bài học đó giúp chúng ta hiểu rõ hơn tầm quan trọng của việc kiểm soát cung tiền, giữ ổn định giá trị đồng nội tệ và phát triển kinh tế một cách bền vững.

Lạm phát là một yếu tố quan trọng dẫn đến khủng hoảng kinh tế. Bạn có muốn hiểu về lạm phát cũng như khủng hoảng kinh tế một cách dễ dàng và hài hước không? Nếu có thì hãy tìm đọc ngay  bộ sách Lược sử kinh tế học lầy lội: Khủng hoảng dạy cho ta những gì (Tập 1 và Tập 2) để biết chi tiết nhé!

Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1KPIyyuddLheM0XRYE2LY6aQUo0WwVig8/view?usp=sharing

Unibooks.vn