Quỹ đầu tư là gì? Có lẽ bạn đã từng nghe ai đó trong giới tài chính rỉ tai nhau: “Ê, năm ngoái có quỹ kia lợi suất 14% đấy!”, nghe thì hấp dẫn như một chiếc hũ thần kỳ cứ bỏ tiền vào là tiền tự sinh thêm tiền. Nhưng khoan, dừng khoảng 2 giây đã, “quỹ” ở đây rốt cuộc là gì, có thật sự cao thâm đến mức người bình thường không hiểu nổi không?
Để hiểu quỹ đầu tư là gì và vì sao nhiều người chọn hình thức này thay vì tự mình “lao vào trận địa” cổ phiếu, bạn cần nắm rõ cách quỹ hoạt động, các loại quỹ phổ biến cũng như những rủi ro có thể gặp phải. Hãy đọc bài viết dưới đây để hiểu quỹ đầu tư theo cách đơn giản, hài hước và dễ hiểu hơn nhé!
1. Quỹ đầu tư là gì?
Hãy tưởng tượng có một anh chàng tên Nam. Nam chăm chỉ làm việc, ăn mì gói đúng lúc, không trà sữa quá đà, cuối cùng cũng tích góp được một khoản tiền.
Nam nghĩ:
“Đời người phải chơi lớn một lần! Ta sẽ đầu tư cổ phiếu!”
Nhưng vấn đề là Nam không có nhiều kiến thức về cổ phiếu. Biểu đồ lên xuống nhìn như điện tâm đồ, cổ phiếu xanh đỏ loạn xạ, đọc báo cáo tài chính thì buồn ngủ sau 3 phút.
Thế là Nam tìm đến một anh tên Quỹ.
Anh Quỹ nói rất chắc nịch:
“Đưa tiền đây, tôi giúp cậu đầu tư.”
Nam nghe xong mừng rỡ:
“Năm sau em muốn mua nhà, trăm sự nhờ anh!”
Không chỉ có Nam, rất nhiều người khác cũng mang tiền đến nhờ anh Quỹ. Người muốn mua nhà, người muốn tăng tài sản, người muốn “tiền đẻ ra tiền”. Tất cả gom tiền lại thành một khoản vốn lớn.
Khoản tiền được gom lại với mục đích kiếm lời như vậy được gọi là quỹ đầu tư.
Quỹ đầu tư là nơi tiền được gom lại với mục đích kiếm lời
2. Quỹ đầu tư hoạt động như thế nào?
Quy trình cơ bản sẽ như thế này:
Nhà đầu tư góp tiền vào quỹ. Công ty quản lý quỹ nhận số tiền đó, sau đó dùng tiền để đầu tư vào cổ phiếu, trái phiếu hoặc các sản phẩm tài chính khác.
Nói dễ hiểu hơn:
Bạn không trực tiếp đi chợ mua “cổ phiếu cá, trái phiếu rau, hợp đồng tương lai thịt bò”. Bạn đưa tiền cho người có chuyên môn đi chợ giúp. Người đó sẽ chọn món, trả giá, nấu nướng và hy vọng cuối cùng cả nhà có bữa ăn ngon.
Tất nhiên, công ty quản lý quỹ không phải “Phật sống”. Họ không làm miễn phí vì đam mê nhìn tiền người khác sinh sôi. Họ sẽ thu một khoản phí dịch vụ.
Vì vậy, dù quỹ có lãi hay lỗ, công ty quản lý quỹ vẫn có nguồn thu từ phí. Đây là điểm người đầu tư cần hiểu rõ trước khi xuống tiền.
Quỹ đầu tư sẽ dùng tiền của các nhà đầu tư để mua các sản phẩm tài chính
3. Mua quỹ đầu tư có chắc chắn lãi không?
Không.
Và cần nhấn mạnh thêm lần nữa: không có chuyện cứ mua quỹ đầu tư là chắc chắn có lãi.
Đã đầu tư thì luôn có rủi ro. Mua quỹ đầu tư cũng vậy. Điểm khác biệt là thay vì tự mình “lao vào trận địa” cổ phiếu, bạn thuê người chuyên nghiệp giúp mình chiến đấu.
Tự đầu tư cổ phiếu giống như tự cầm gậy ra bàn bi-a. Nếu không biết chơi, rất dễ đánh trượt, bi bay lung tung, người bên cạnh cũng muốn né.
Mua quỹ đầu tư thì giống như thuê một người chơi hộ có kinh nghiệm hơn. Rủi ro có thể thấp hơn một chút, nhưng không có nghĩa là hoàn toàn an toàn.
Bởi vì ngoài năng lực của nhà quản lý quỹ, kết quả đầu tư còn phụ thuộc vào thị trường, tình hình kinh tế, lãi suất, doanh nghiệp, tâm lý nhà đầu tư và khoảng một tỷ thứ khác.
Nói vui thì: đừng tưởng cứ gửi tiền vào quỹ là lợi suất cao, có khi lợi suất chưa thấy đâu mà huyết áp đã tăng trước.
Mua quỹ đầu tư không chắc chắn có lãi nhưng lại giảm thiểu tỉ lệ rủi ro cho nhà đầu tư
4. Công ty quản lý quỹ có “ôm tiền bỏ trốn” được không?
Nhiều người sẽ thắc mắc:
“Dù sao cũng là giao tiền cho người khác đầu tư hộ. Lỡ họ cầm tiền chạy mất thì sao?”
Câu hỏi này rất thực tế. Không ai muốn sáng mở mắt ra thấy tiền mình đã “cao bay xa chạy”.
Trong thực tế, tiền của nhà đầu tư thường không được để công ty quản lý quỹ thích làm gì thì làm. Dòng tiền phải được giám sát bởi ngân hàng hoặc bên giám sát theo quy định.
Hiểu đơn giản là: công ty quản lý quỹ có quyền sử dụng tiền để đầu tư theo mục tiêu của quỹ, nhưng không được tùy tiện “mượn tạm”, lấy ra tiêu riêng hay làm bừa.
Ngân hàng đóng vai trò như người gác cửa nghiêm khắc:
“Tiền này là tiền của nhà đầu tư. Muốn động vào thì phải đúng quy định.”
Nhờ vậy, nhà đầu tư được bảo vệ tốt hơn so với việc đưa tiền trực tiếp cho một cá nhân nào đó rồi cầu mong người ấy tử tế cả đời.
Ngân hàng chính là nơi kiểm soát hoạt động của quỹ đầu tư
5. Quỹ đầu tư kiếm tiền bằng cách nào?
Quỹ đầu tư dùng tiền của nhà đầu tư để mua các sản phẩm tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, công cụ tiền tệ hoặc những tài sản khác tùy theo loại quỹ.
Nếu đầu tư thuận lợi, tài sản tăng giá, quỹ có lãi. Nhà đầu tư có thể hưởng lợi từ phần tăng trưởng đó.
Ví dụ: Nam góp tiền vào quỹ. Công ty quản lý quỹ dùng tiền đầu tư. Nếu thị trường tốt, khoản đầu tư sinh lời, giá trị phần vốn của Nam tăng lên.
Nam vui vẻ nghĩ:
“Tay to đấy!”
Nhưng nếu thị trường xấu, quỹ đầu tư sai hoặc gặp biến động bất lợi, giá trị tài sản giảm. Khi đó Nam có thể bị lỗ.
Nam lúc này sẽ muốn hét lên:
“Làm ăn kiểu gì thế!”
Vậy nên, quỹ đầu tư không phải máy in tiền. Nó chỉ là một hình thức đầu tư có người chuyên nghiệp hỗ trợ quản lý.
Quỹ đầu tư chỉ là một hình thức đầu tư có người chuyên nghiệp hỗ trợ quản lý chứ không phải là một cỗ máy in tiền
6. Các loại quỹ đầu tư phổ biến
Có nhiều cách phân loại quỹ đầu tư. Mỗi loại quỹ có mục tiêu và mức độ rủi ro khác nhau.
Quỹ cổ phiếu
Đây là loại quỹ dùng phần lớn tiền để đầu tư vào cổ phiếu. Quỹ này thường có khả năng sinh lời cao hơn, nhưng biến động cũng mạnh hơn. Thị trường vui thì quỹ vui, thị trường buồn thì nhà đầu tư cũng dễ buồn theo.
Quỹ trái phiếu
Quỹ trái phiếu chủ yếu đầu tư vào trái phiếu. So với quỹ cổ phiếu, loại này thường ổn định hơn, phù hợp với người muốn giảm bớt biến động. Tuy nhiên, ổn định hơn không có nghĩa là không có rủi ro.
Quỹ tiền tệ
Quỹ tiền tệ thường đầu tư vào các công cụ tài chính ngắn hạn, có tính thanh khoản cao. Loại này thường được xem là ít biến động hơn, phù hợp với người muốn giữ tiền linh hoạt hơn.
Quỹ hợp đồng tương lai
Đây là loại quỹ liên quan đến các sản phẩm phái sinh như hợp đồng tương lai. Nghe tên đã thấy không dành cho người yếu tim. Loại này thường phức tạp hơn và cần hiểu kỹ trước khi tham gia.
7. Quỹ đại chúng và quỹ riêng lẻ khác nhau thế nào?
Ngoài phân loại theo tài sản đầu tư, quỹ còn có thể được chia theo đối tượng huy động vốn.
Quỹ riêng lẻ
Quỹ riêng lẻ thường huy động vốn từ một nhóm nhà đầu tư cụ thể, không chào bán rộng rãi ra công chúng.
Nôm na là khu “VIP”. Không phải ai đi ngang qua cũng mua được. Những quỹ này thường dành cho nhà đầu tư có tiềm lực tài chính lớn hoặc nhà đầu tư chuyên nghiệp.
Quỹ riêng lẻ là loại hình quỹ đầu tư không bán rộng rãi ra công chúng
Quỹ đại chúng
Quỹ đại chúng thì ngược lại. Đây là loại quỹ được huy động vốn rộng rãi từ công chúng. Người bình thường có thể tham gia dễ dàng hơn.
Loại quỹ mà đa số chúng ta thường gặp trên thị trường thường là quỹ đại chúng. Tuy nhiên, để được thành lập và hoạt động, quỹ vẫn phải đáp ứng các điều kiện nhất định và chịu sự quản lý theo quy định.
8. Quỹ mở và quỹ đóng là gì?
Một cách phân loại khác là dựa trên việc nhà đầu tư có thể tham gia hoặc rút vốn sau khi quỹ thành lập hay không.
Quỹ mở
Quỹ mở là loại quỹ vẫn cho phép nhà đầu tư tham gia thêm sau khi quỹ đã thành lập. Nhà đầu tư cũng có thể bán lại chứng chỉ quỹ theo quy định của quỹ.
Nói vui thì quỹ mở giống một bữa tiệc vẫn còn chỗ:
“Mau góp vui nào!”
Quỹ đóng
Quỹ đóng thì khác. Sau khi thành lập, quỹ không nhận thêm nhà đầu tư mới theo cách thông thường và nhà đầu tư cũng không dễ rút vốn giữa chừng. Muốn thoát ra có thể phải chuyển nhượng cho người khác.
Quỹ đóng giống như đã lên thuyền rồi thì phải đi hết một chặng, không phải thích nhảy xuống lúc nào cũng được.
Quỹ đóng không nhận thêm nhà đầu tư mới và cũng không cho nhà đầu tư rút tiền giữa chừng
9. Vậy có nên mua quỹ đầu tư không?
Câu trả lời không phải là “nên” hay “không nên” cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là bạn phải hiểu mình đang mua gì.
Quỹ đầu tư phù hợp với những người không có quá nhiều thời gian, kiến thức hoặc kinh nghiệm để tự đầu tư từng cổ phiếu, trái phiếu. Thay vì tự mình phân tích từng doanh nghiệp, bạn giao việc đó cho một đội ngũ chuyên nghiệp.
Tuy nhiên, trước khi mua quỹ, bạn nên tìm hiểu kỹ:
• Quỹ đó đầu tư vào đâu?
• Mức độ rủi ro ra sao?
• Phí quản lý là bao nhiêu?
• Hiệu quả trong quá khứ thế nào?
• Quỹ có phù hợp với mục tiêu tài chính của mình không?
Đừng chỉ nghe câu “lợi suất cao lắm” rồi lao vào như thấy sale 90%. Trong đầu tư, hấp dẫn quá đôi khi cũng cần bình tĩnh lại một chút.
Quỹ đầu tư là gì? Có thể hiểu đơn giản là hình thức nhiều người góp tiền lại, giao cho công ty quản lý quỹ mang đi đầu tư nhằm tìm kiếm lợi nhuận.
Nó giống như việc bạn không tự vào bếp nấu một mâm tài chính phức tạp, mà thuê đầu bếp chuyên nghiệp nấu hộ. Nhưng đầu bếp giỏi đến đâu thì vẫn có hôm chợ hết đồ ngon, bếp trục trặc hoặc món ăn không hợp khẩu vị.
Vì vậy, quỹ đầu tư không phải cây ATM thần kỳ. Nó là một công cụ tài chính. Dùng đúng thì có thể giúp bạn quản lý tiền hiệu quả hơn. Dùng sai, mua theo phong trào, không hiểu rủi ro thì rất dễ vừa mất tiền vừa tăng huyết áp.
Tóm lại: trước khi đưa tiền cho “anh Quỹ”, hãy chắc chắn rằng bạn hiểu anh ấy sẽ mang tiền của mình đi đâu, làm gì và thu phí thế nào.
Nếu bạn muốn hiểu tiền, quỹ đầu tư, tiết kiệm, bảo hiểm và quản lý tài chính cá nhân theo cách bớt đau đầu hơn, hãy đọc ngay cuốn “Lược sử kinh tế học lầy lội - Quản lý tài chính” - cuốn sách biến những khái niệm tài chính tưởng chừng “khô như ngói” thành những câu chuyện dễ hiểu, hài hước và cực kỳ gần gũi.
Cuốn sách Lược sử kinh tế học lầy lội - Quản lý tài chính
Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1eXklJJ-kRdSKbJ3aoT65a7Cgva_fQm9Y/view?usp=sharing
