Nghề Coaching là gì? Đây là một khái niệm tưởng chừng quen thuộc nhưng thực tế vẫn khiến nhiều người mơ hồ. Nhiều người nghĩ coaching chỉ là huấn luyện hay đào tạo, nhưng bản chất của nó sâu xa hơn nhiều.
Hãy cùng khám phá và hiểu thêm về nghề Coaching qua bài viết dưới đây nhé!
1. Coaching là gì?
Coaching (khai vấn) là một quá trình tập trung vào tiềm năng tương lai, thay vì soi vào những sai lầm trong quá khứ.
Coaching không đơn giản là giảng dạy hay hướng dẫn. Nó là một hành trình khám phá nội lực, nơi người được khai vấn học cách tự tìm giải pháp thay vì chỉ nhận sự chỉ bảo
Hiện nay có những tổ chức uy tín như Liên đoàn Khai vấn Quốc tế (International Coaching Federation) với thành viên đến từ 170 quốc gia. Tuy vậy, nhiều người khi nghe đến khái niệm “coaching” vẫn còn mơ hồ.
Thực ra, trong tiếng Anh, từ coach ban đầu chỉ phương tiện di chuyển (xe ngựa, toa tàu hỏa, xe khách đường dài). Sau đó mới xuất hiện nghĩa là huấn luyện viên thể thao hay gia sư. Thật thú vị, bởi chính ý nghĩa ban đầu – hành trình đưa ta đến đích – lại phản ánh đúng bản chất của khai vấn.
Coaching không đơn giản là giảng dạy hay hướng dẫn. Nó là một hành trình khám phá nội lực, nơi người được khai vấn học cách tự tìm giải pháp thay vì chỉ nhận sự chỉ bảo. Kết quả đến từ sự tin cậy trong mối quan hệ và giao tiếp hiệu quả, từ đó hình thành kiến thức, kỹ năng và thói quen mới.
Mục tiêu cuối cùng của khai vấn vẫn là cải thiện hiệu suất làm việc, và cuốn sách Bậc thầy Coaching – Bí quyết nâng tầm hiệu suất cá nhân và đội nhóm sẽ cho bạn thấy cách để đạt được và duy trì hiệu suất đó.
>>> Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/1Zv0G7VG-3SerKKDg4HHaNvlV8dyhWbUK/view?usp=sharing
Coaching khác gì đào tạo hay cố vấn?
Điều quan trọng nhất cần hiểu: coaching không phải “cầm tay chỉ việc”.
► Đào tạo (training): tập trung vào truyền đạt kiến thức, kỹ năng sẵn có cho học viên.
► Cố vấn (mentoring): người đi trước chia sẻ kinh nghiệm, hướng dẫn người đi sau.
► Khai vấn (coaching): không dạy “phải làm gì”, mà giúp người được khai vấn tự tìm ra cách làm phù hợp với bản thân.
Coaching khác biệt hoàn toàn so với Mentoring hay Training
Coaching chú trọng xây dựng mối quan hệ tin cậy, tạo ra không gian để cá nhân tự khám phá. Thông qua quá trình đối thoại, đặt câu hỏi gợi mở, nhà khai vấn khơi dậy tiềm năng vốn đã có trong mỗi người. Kết quả, người được khai vấn phát triển tư duy độc lập, sự tự tin và khả năng tự giải quyết vấn đề.
2. Trận đấu Nội tâm – nền tảng của khai vấn
Trước khi thảo luận định nghĩa khai vấn (Coaching) là gì, hãy cùng nhìn lại sự ra đời của phương pháp khai vấn hiện đại.
Từ 1974, nhà tiên phong, nhà giáo dục tại Đại học Harvard, kiêm chuyên gia tennis, Timothy Gallwey có lẽ là người đầu tiên giới thiệu phương pháp khai vấn tuy đơn giản nhưng cũng rất toàn diện. Ông đã khơi mào những tranh luận sôi nổi khi xuất bản tựa sách “Trận đấu Nội tâm trong môn Tennis”, và ngay sau đó cuốn là “Trận đấu Nội tâm trong môn Trượt tuyết” và cuốn “Trận đấu Nội tâm trong môn Đánh Gôn”.
Từ “Nội tâm” được dùng nhằm diễn tả trạng thái bên trong của người chơi, hay theo cách diễn đạt của Gallwey,” đối thủ trong tâm trí ta còn đáng gờm hơn cả người đứng bên kia lưới tennis”.
Bất cứ ai đã từng trải qua một ngày không làm gì nên hồn đều thấu hiểu được điều này. Theo ông, nếu huấn luyện viên giúp loại bỏ hay giảm bớt chướng ngại nội tâm, vận động viên có thể tăng khả năng luyện tập và thi đấu với hiệu suất đáng kinh ngạc, mà không cần nhiều chỉ dẫn kỹ thuật từ huấn luyện viên.
Phương trình dành cho Trận đấu Nội tâm
Để minh họa cho hiện tượng kể trên, Gallwey đã đưa Phương trình Trận đấu Nội tâm vào cuốn “Trận đấu Nội tâm trong Công việc” xuất bản năm 2000. Phương trình sau đây có thể giúp tóm lược mục tiêu của phương pháp khai vấn ngày nay:
Hiệu suất = tiềm năng - chướng ngại H = tn - cn |
Cả Trận đấu Nội tâm và khai vấn đều tập trung vào việc cải thiện hiệu suất (H) bằng cách phát triển tiềm năng (tn) và giảm thiểu các chướng ngại (cn).
Những rào cản nội tâm thường đáng sợ hơn những rào cản bên ngoài.
Khi những cuốn sách của Callwey lần đầu tiên ra mắt, ít có huấn luyện viên hay vận động viên chuyên nghiệp nào tin vào những ý tưởng của ông, chứ chưa nói đến việc chấp nhận chúng. Dẫu vậy, những cuốn sách này nhanh chóng trở thành best-seller và nhiều người chơi thể thao lúc bấy giờ nhiệt liệt tìm đọc, làm lung lay nền tảng của các “ông lớn” trong ngành thể thao.
Người ta nghĩ rằng Gallwey đang muốn thay đổi cách huấn luyện thể thao, làm tổn hại đến cái tôi, quyền uy và những nguyên tắc họ đã đầu tư rất nhiều công sức để xây dựng. Ở một khía cạnh nào đó, điều này không hoàn toàn sai, nhưng nỗi lo lắng của họ đã khiến họ suy diễn quá mức về ý định của ông. Ông không muốn làm các chuyên gia mất việc mà chỉ đơn thuần đề xuất rằng họ có thể đạt nhiều thành công hơn nếu thay đổi cách tiếp cận của mình.
Định nghĩa khai vấn (Coaching) của John Whitmore
Từ những điều trên, ta có thể thấy Gallwey đã nắm bắt được cốt lõi của việc khai vấn (Coaching). Quả thực, định nghĩa về khai vấn của John Whitmore đã mô tả mối liên hệ của khai vấn với Trận đấu Nội tâm cũng như tầng sâu ý nghĩa của nó:
Khai vấn là mở khóa tiềm năng của mỗi cá nhân để tối đa hóa hiệu suất của họ. Khai vấn là giúp họ tự học thay vì áp đặt kiến thức lên họ.
Khai vấn (Coaching) là mở khóa tiềm năng của mỗi cá nhân để tối đa hóa hiệu suất của họ
Hãy nghĩ lại bạn đã chập chững học đi như nào? Có phải bố mẹ bạn đã trực tiếp chỉ dạy bạn từng bước không? Tất cả chúng ta đều có khả năng học tập bẩm sinh, vốn đã có sẵn trong chúng ta từ khi sinh ra, nhưng trên thực tế quá trình này đôi khi lại bị cản trở bởi sự can thiệp quá mức từ việc dạy bảo.
Ý tưởng này vốn đã có từ lâu: Socrates từng đưa ra một khái niệm tương tự cách đây khoảng 2.000 năm, nhưng bằng cách nào đó, triết lý của ông đã bị lãng quên trước làn sóng đề cao chủ nghĩa duy vật thuần túy trong hai thế kỷ vừa qua.
Nhưng thế trận đã thay đổi, những lập luận của Socrates, hay cụ thể là ngành khai vấn, sẽ trường tồn trong vài ba thế kỷ tiếp theo!
Những đầu sách của Gallwey đi lên cùng thời điểm loài người đã chấp nhận một mô hình tâm lý lạc quan hơn. Khác xa với Học thuyết Hành vi cũ, cho rằng con người đơn thuần là những chiếc bình rỗng chỉ tiếp nhận mọi thứ được đổ vào, mô hình mới này cho rằng mỗi người đều như một quả sồi mang tiềm năng trở thành những cây đại thụ hùng vĩ. Ta đúng là cần sự nuôi dưỡng, động viên và ánh sáng để vươn xa hơn, nhưng tiềm năng trở thành cây sồi đã vốn dĩ nằm bên trong mỗi chúng ta.
Giờ đây đa số mọi người đều không phản đối hướng tư duy này, và nếu chúng ta muốn thực sự tiếp nhận nó, thì cách chúng ta học, và quan trọng hơn là cách chúng ta giảng dạy và hướng dẫn, cần phải được xem xét lại. Đáng tiếc là, ta thường ngựa quen đường cũ, những phương pháp lạc hậu vẫn tồn tại dù hầu hết chúng ta đều nhận ra những hạn chế của chúng. Để học khai vấn sao cho hiệu quả, điều khó khăn nhất nhiều khi nằm ở việc từ bỏ phong cách đào tạo kiểu cầm tay chỉ việc theo lối cũ.
Hãy quay lại với ẩn dụ về quả sồi. Trong thế giới tự nhiên, để tìm nguồn nước, chồi non mọc từ quả sồi sẽ nhanh chóng phát triển một rễ cái, mỏng như sợi tóc, song có thể dài tận một mét trong khi cả cây non chỉ cao 30cm. Khi được trồng để bán trong vườn ươm, rễ cái có xu hướng cuộn tròn ở đáy chậu và bị đứt ra khi cây non được cấy ghép, làm chậm quá trình phát triển của cây trong khi quá trình tái tạo diễn ra. Người ta thường không dành đủ thời gian để bảo vệ cho rễ cái sao cho khỏi đứt, và thậm chí hầu hết người nuôi cây còn không biết về sự tồn tại hoặc mục đích của bộ phận này.
Khi cấy ghép một cây non, người làm vườn thông thái sẽ gỡ rễ cái, buộc chặt đầu rễ, cẩn thận luồn nó xuống lỗ dài sâu trong lòng đất với một thanh kim loại. Chỉ cần đầu tư một chút thời gian ngay từ đầu, ta sẽ đảm bảo được sự sống còn của cây, cho phép cây phát triển nhanh hơn và khỏe hơn so với những sản phẩm tương tự trên thị trường.
Coaching cũng giống như ví dụ ẩn dụ về quả sồi
Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp thông thái sử dụng công tác khai vấn như những người thợ làm vườn khôn ngoan. Trước đây, rất khó để chứng minh được sự thành công của các phương pháp khai vấn hiện đại vì có rất ít người thực sự hiểu và sử dụng chúng một cách chuẩn chỉ.
Điều này hiện đang thay đổi và chúng tôi hy vọng rằng các mô hình mới được giới thiệu trong cuốn sách này sẽ góp phần củng cố thêm điều đó. Tuy nhiên, nhiều huấn luyện viên lại không muốn gác lại những cách đào tạo cũ vốn đã được chứng minh từ lâu, để gặt hái thành quả từ những phương thức mới. Gần đây, khoa học đã chứng minh được mối quan hệ giữa sự toàn tâm toàn ý của nhân viên và hiệu suất làm việc.
Cũng vì lí do này, tất các hành vi thúc đẩy sự toàn tâm toàn ý của nhân viên, cũng chính là hành vi khai vấn, như cộng tác, lên mục tiêu, phân bổ công việc, chịu trách nhiệm, đã len lỏi vào ngôn ngữ cũng như hành vi trong thế giới kinh doanh.
