Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện: Cách đóng và quyền lợi được hưởng

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là lựa chọn được nhiều người lao động tự do, người không làm việc tại doanh nghiệp hoặc đã nghỉ việc quan tâm khi muốn chủ động tích lũy để có lương hưu sau này. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn: mỗi tháng phải đóng bao nhiêu tiền, có thể tự chọn mức đóng không, đóng ở đâu, có đóng online được không và tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng những quyền lợi gì? Đặc biệt, với những người đã từng đóng BHXH bắt buộc, việc chuyển sang BHXH tự nguyện có giúp cộng nối thời gian để đủ điều kiện nhận lương hưu hay không cũng là vấn đề rất đáng quan tâm.

Hãy cùng UniBooks tìm hiểu chi tiết mức đóng, cách đóng, quyền lợi và điều kiện hưởng lương hưu khi tham gia BHXH tự nguyện theo quy định mới nhất năm 2026 ngay dưới đây.

Bảo hiểm xã hội tự nguyện là gì?

Bảo hiểm xã hội tự nguyện (BHXH tự nguyện) là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức, trong đó người tham gia được lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình, đồng thời được Nhà nước hỗ trợ tiền đóng theo đối tượng và quy định từng thời kỳ.

Khác với BHXH bắt buộc gắn với quan hệ lao động và các nhóm đối tượng mà pháp luật quy định phải tham gia, BHXH tự nguyện tạo cơ hội cho những người không thuộc diện bắt buộc vẫn có thể tích lũy thời gian tham gia BHXH, hướng tới lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài.

Nếu muốn hiểu rõ hơn vì sao người tham gia cùng đóng góp vào quỹ và quỹ bảo hiểm được sử dụng để chia sẻ rủi ro như thế nào, bạn có thể tham khảo thêm bài viết Bảo hiểm hoạt động như thế nào? của UniBooks.

Ai được tham gia BHXH tự nguyện?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và không đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng, thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện theo quy định.

Trên thực tế, nhóm này có thể bao gồm người lao động tự do, người kinh doanh tự do, người đã nghỉ việc và không còn tham gia BHXH bắt buộc, người làm nông nghiệp hoặc những người không có quan hệ lao động thuộc diện đóng BHXH bắt buộc.

Ví dụ, một người đã làm việc tại doanh nghiệp và có 10 năm đóng BHXH bắt buộc, sau đó nghỉ việc để kinh doanh tự do, có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện nếu đáp ứng điều kiện. Thời gian tham gia BHXH theo các hình thức sẽ được xem xét cộng nối theo quy định để xác định quyền lợi về sau.

BHXH tự nguyện khác BHXH bắt buộc như thế nào?

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở đối tượng tham gia, trách nhiệm đóng và khả năng chủ động lựa chọn mức, phương thức đóng. Có thể hình dung nhanh qua bảng sau:

Như vậy, điểm nổi bật của BHXH tự nguyện là tính chủ động và linh hoạt. Người tham gia có thể lựa chọn mức và phương thức đóng phù hợp thay vì phụ thuộc vào tiền lương tại doanh nghiệp. Còn cụ thể phải đóng bao nhiêu tiền, Nhà nước hỗ trợ bao nhiêu và nên lựa chọn mức đóng thế nào sẽ được làm rõ ở phần tiếp theo.

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện bao nhiêu tiền?

Năm 2026, mức đóng BHXH tự nguyện được tính bằng 22% mức thu nhập do người tham gia lựa chọn. Với mức thu nhập làm căn cứ đóng thấp nhất là 1,5 triệu đồng/tháng, mức đóng tương ứng là 330.000 đồng/tháng trước khi trừ hỗ trợ của Nhà nước. Sau hỗ trợ, số tiền thực tế người tham gia phải đóng có thể thấp hơn tùy từng nhóm đối tượng.

Công thức tính mức đóng BHXH tự nguyện

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tỷ lệ đóng BHXH tự nguyện bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Có thể tính theo công thức:

Người tham gia được quyền lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng trong giới hạn pháp luật quy định:

• Thấp nhất: bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn.

• Cao nhất: bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Riêng trong năm 2026, chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn tiếp tục áp dụng ở mức 1,5 triệu đồng/người/tháng đến hết ngày 31/12/2026. Vì vậy, mức thu nhập thấp nhất được lựa chọn để đóng BHXH tự nguyện trong năm 2026 vẫn là 1,5 triệu đồng/tháng, tương ứng mức đóng 330.000 đồng/tháng.

Ở chiều ngược lại, với mức tham chiếu hiện hành 2,34 triệu đồng/tháng, mức thu nhập làm căn cứ đóng tối đa là 46,8 triệu đồng/tháng (20 × 2,34 triệu), tương ứng mức đóng BHXH tự nguyện tối đa 10,296 triệu đồng/tháng nếu mức tham chiếu chưa được điều chỉnh tại thời điểm đóng.

Tuy nhiên, số tiền người tham gia thực tế phải tự đóng có thể thấp hơn, do Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện. Từ ngày 01/07/2025, mức hỗ trợ được quy định như sau:

 Chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện của nhà nước

Điểm rất dễ nhầm ở đây là tỷ lệ hỗ trợ trên không tính theo toàn bộ mức thu nhập mà người tham gia tự lựa chọn. Khoản hỗ trợ được tính trên mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng theo mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Trong năm 2026, mức đóng làm căn cứ tính hỗ trợ là 22% × 1,5 triệu = 330.000 đồng/tháng.

Ngoài chính sách chung này, một số địa phương còn có chính sách hỗ trợ thêm cho người tham gia BHXH tự nguyện. Vì vậy, số tiền thực đóng có thể khác tùy nơi cư trú và nhóm đối tượng.

Mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất năm 2026 là bao nhiêu?

Nếu lựa chọn mức thu nhập thấp nhất 1,5 triệu đồng/tháng, số tiền đóng BHXH tự nguyện trước hỗ trợ là:

1.500.000 × 22% = 330.000 đồng/tháng

Sau khi tính phần hỗ trợ của Nhà nước, số tiền người tham gia thực đóng như sau:

Mức tiền đóng BHXH tự nguyện ở mức thấp nhất

Đây là mức tính theo chính sách hỗ trợ chung của Nhà nước. Người tham gia có thể thực đóng thấp hơn nữa nếu địa phương nơi mình sinh sống có chính sách hỗ trợ bổ sung. Theo BHXH Việt Nam, thời gian được ngân sách Nhà nước hỗ trợ phụ thuộc vào thời gian tham gia thực tế nhưng không quá 10 năm (120 tháng).

Ví dụ, một người thuộc nhóm đối tượng khác, lựa chọn mức đóng tối thiểu trong năm 2026 thì thay vì tự đóng đủ 330.000 đồng/tháng, Nhà nước hỗ trợ 66.000 đồng và người tham gia còn phải đóng 264.000 đồng/tháng, chưa tính khoản hỗ trợ thêm của địa phương nếu có.

Có được tự chọn mức đóng BHXH tự nguyện không?

Có. Người tham gia BHXH tự nguyện được chủ động lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng, miễn là nằm trong giới hạn tối thiểu và tối đa theo quy định. Vì vậy, BHXH tự nguyện không chỉ có duy nhất mức 330.000 đồng/tháng.

Chẳng hạn, nếu lựa chọn thu nhập làm căn cứ đóng là:

Bảng trên là số tiền tính theo tỷ lệ 22%, chưa trừ phần Nhà nước và địa phương hỗ trợ (nếu có).

Việc lựa chọn mức đóng cũng cần cân nhắc đến khả năng tài chính dài hạn, bởi mức hưởng BHXH được xác định trên cơ sở mức đóng và thời gian đóng. Với BHXH tự nguyện, mức bình quân thu nhập làm căn cứ đóng của toàn bộ thời gian tham gia là một trong những căn cứ để tính lương hưu sau này. Vì vậy, lựa chọn mức đóng cao hơn có thể góp phần làm tăng mức lương hưu, nhưng người tham gia cũng cần bảo đảm khả năng duy trì việc đóng ổn định trong thời gian dài.

Ngoài việc được lựa chọn đóng bao nhiêu, BHXH tự nguyện còn khá linh hoạt về cách đóng và chu kỳ đóng. Người tham gia không nhất thiết phải đóng từng tháng mà có thể lựa chọn nhiều phương thức khác nhau tùy nhu cầu và khả năng tài chính. Phần tiếp theo sẽ làm rõ cụ thể các phương thức này.

Có những phương thức đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện nào?

Người tham gia BHXH tự nguyện không bắt buộc phải đóng từng tháng mà có thể lựa chọn phương thức đóng phù hợp với thu nhập và khả năng tài chính. Theo quy định hiện hành, có thể đóng hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần; đóng một lần cho nhiều năm về sau hoặc đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Có thể tham khảo nhanh các phương thức sau:

Đóng hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng một lần

Đây là những phương thức tương đối dễ hiểu. Thay vì tháng nào cũng thực hiện đóng BHXH, người tham gia có thể lựa chọn đóng gộp theo chu kỳ 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng.

Chẳng hạn, một người lựa chọn mức đóng BHXH tự nguyện là 660.000 đồng/tháng có thể chọn đóng hằng tháng hoặc đóng theo chu kỳ dài hơn phù hợp với khả năng tài chính. Số tiền thực tế còn cần tính đến chính sách hỗ trợ tiền đóng của Nhà nước và hỗ trợ bổ sung của địa phương nếu có.

Việc có nhiều chu kỳ đóng đặc biệt phù hợp với người làm nghề tự do, kinh doanh nhỏ hoặc có nguồn thu nhập không cố định hằng tháng.

Đóng một lần cho nhiều năm về sau

Người tham gia còn có thể lựa chọn đóng một lần cho nhiều năm về sau, nhưng thời gian đóng trước không quá 5 năm (60 tháng) cho mỗi lần đóng theo quy định hiện hành.

Ví dụ, một người 40 tuổi đang tham gia BHXH tự nguyện có thể lựa chọn đóng trước cho một khoảng thời gian trong tương lai thay vì phải thực hiện giao dịch từng tháng, miễn thời gian đóng trước của mỗi lần không vượt quá giới hạn pháp luật quy định.

Cần lưu ý, số tiền phải nộp trong trường hợp đóng trước nhiều năm không đơn giản chỉ lấy mức đóng một tháng nhân với số tháng. Pháp luật có quy định riêng về cách xác định số tiền đóng đối với phương thức này.

Đóng một lần cho thời gian còn thiếu để hưởng lương hưu

Một phương thức được nhiều người quan tâm là đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP, người tham gia BHXH tự nguyện đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng) để đủ 15 năm có thể đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Ví dụ:

Điểm quan trọng là không phải cứ thiếu dưới 5 năm BHXH là bất kỳ lúc nào cũng được “đóng bù” để lấy đủ 15 năm. Quy định này gắn với điều kiện người tham gia đã đủ tuổi nghỉ hưu và còn thiếu không quá 5 năm để đủ thời gian đóng cần thiết.

Để được hưởng lương hưu, người tham gia BHXH tự nguyện cần đáp ứng đồng thời điều kiện về thời gian đóng BHXH và tuổi nghỉ hưu theo quy định. Nếu bạn muốn biết cụ thể đóng bảo hiểm xã hội bao nhiêu năm thì được hưởng lương hưu, UniBooks đã có bài viết phân tích chi tiết về mốc 15 năm, tỷ lệ hưởng và điều kiện áp dụng.

Đóng trước nhiều năm và đóng cho thời gian còn thiếu có giống nhau không?

Không. Đây là hai phương thức rất dễ bị nhầm lẫn.

Đóng một lần cho nhiều năm về sau là người đang tham gia chủ động đóng trước cho thời gian trong tương lai, với giới hạn tối đa 5 năm cho mỗi lần đóng.

Trong khi đó, đóng một lần cho thời gian còn thiếu là cơ chế dành cho người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ số năm đóng BHXH, với điều kiện phần thời gian còn thiếu để đạt mức yêu cầu không quá 5 năm theo quy định hiện hành.

Có thể hiểu đơn giản:

• Đóng trước nhiều năm → đóng cho thời gian tương lai.

• Đóng thời gian còn thiếu → nhằm hoàn thiện điều kiện về thời gian đóng để hưởng lương hưu khi đã đến tuổi nghỉ hưu, nếu đủ điều kiện.

Như vậy, BHXH tự nguyện khá linh hoạt về phương thức đóng. Người tham gia có thể lựa chọn chu kỳ phù hợp với dòng tiền của mình, nhưng cần đặc biệt phân biệt giữa đóng trước và đóng một lần cho thời gian còn thiếu, tránh hiểu rằng có thể tùy ý đóng bù nhiều năm vào bất kỳ thời điểm nào.

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện ở đâu?

Người dân có thể đăng ký và đóng BHXH tự nguyện trực tiếp tại cơ quan BHXH, thông qua tổ chức dịch vụ thu hoặc thực hiện trực tuyến trên các cổng dịch vụ công được hỗ trợ. Theo hướng dẫn của BHXH Việt Nam, hồ sơ đăng ký BHXH tự nguyện trực tiếp có thể nộp cho cơ quan BHXH hoặc tổ chức dịch vụ trên phạm vi toàn quốc.

Tùy nhu cầu, người tham gia có thể lựa chọn hình thức phù hợp:

Đóng BHXH tự nguyện trực tiếp

Người muốn đăng ký trực tiếp có thể chuẩn bị Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS) trong trường hợp tham gia lần đầu hoặc đã có mã số BHXH nhưng thông tin chưa đầy đủ, sau đó nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH.

Quy trình cơ bản gồm:

• Bước 1: Kê khai thông tin tham gia BHXH tự nguyện.

• Bước 2: Lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng và phương thức đóng phù hợp.

• Bước 3: Nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH.

• Bước 4: Đóng số tiền BHXH tự nguyện theo phương thức đã đăng ký.

• Bước 5: Cơ quan BHXH tiếp nhận, xử lý hồ sơ và trả kết quả theo quy định.

Theo thủ tục được BHXH Việt Nam công bố, thời hạn giải quyết đối với thủ tục đăng ký, đăng ký lại, điều chỉnh đóng BHXH tự nguyện và cấp sổ BHXH là không quá 5 ngày kể từ ngày cơ quan BHXH nhận đủ hồ sơ theo quy định, đồng thời thủ tục này không thu lệ phí.

Đóng BHXH tự nguyện qua tổ chức dịch vụ thu

Nếu không thuận tiện thực hiện trực tiếp tại cơ quan BHXH, người dân có thể đăng ký thông qua tổ chức dịch vụ thu BHXH, BHYT.

Người tham gia kê khai thông tin, lựa chọn mức và phương thức đóng, sau đó nộp hồ sơ và tiền cho tổ chức dịch vụ. Tổ chức này có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, thu phần tiền thuộc trách nhiệm của người tham gia, cấp biên lai thu tiền và chuyển hồ sơ, tiền đóng tới cơ quan BHXH theo quy định.

Sau khi đóng, người tham gia nên giữ lại biên lai hoặc thông tin xác nhận giao dịch để thuận tiện kiểm tra quá trình tham gia về sau.

Cách đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện online

Ngoài các hình thức trực tiếp, người dân có thể đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện online mà không cần đến cơ quan BHXH. Hiện BHXH Việt Nam cung cấp thủ tục đăng ký BHXH tự nguyện trực tuyến toàn trình; người đã tham gia cũng có thể thực hiện đóng tiếp qua dịch vụ trực tuyến.

Cần phân biệt hai nhu cầu:

• Đăng ký tham gia BHXH tự nguyện lần đầu: thực hiện thủ tục đăng ký trực tuyến.

• Đã tham gia và muốn đóng cho kỳ tiếp theo: sử dụng chức năng đóng tiếp BHXH tự nguyện.

Đóng BHXH tự nguyện online qua Cổng Dịch vụ công

Theo hướng dẫn được BHXH Việt Nam công bố năm 2026, người dân có thể đăng ký tham gia BHXH tự nguyện qua Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam theo các bước cơ bản sau:

• Bước 1: Truy cập Cổng Dịch vụ công BHXH Việt Nam và đăng nhập tài khoản cá nhân.

• Bước 2: Tại giao diện chính, lựa chọn chức năng “Đóng BHXH điện tử”.

• Bước 3: Chọn “Đăng ký tham gia đóng BHXH tự nguyện”.

• Bước 4: Kiểm tra và kê khai các thông tin trên biểu mẫu điện tử; lựa chọn phương thức đóng và mức thu nhập tháng làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện.

• Bước 5: Xác nhận thông tin và thực hiện các bước thanh toán theo hướng dẫn của hệ thống.

Hướng dẫn các bước đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện trên cổng Dịch vụ công

Đối với hồ sơ trực tuyến, thủ tục hành chính của BHXH Việt Nam quy định sử dụng tờ khai điện tử đăng ký tham gia BHXH tự nguyện.

Ngoài ra, với người đã tham gia BHXH tự nguyện và muốn đóng tiếp, Cổng Dịch vụ công Quốc gia cũng có dịch vụ thanh toán trực tuyến. Hướng dẫn của cơ quan BHXH cho thấy người dùng có thể đăng nhập, vào “Thanh toán trực tuyến” → “Đóng tiếp BHXH tự nguyện, gia hạn BHYT” và thực hiện theo hướng dẫn của hệ thống.

Đóng BHXH tự nguyện online qua ngân hàng hoặc kênh được hỗ trợ

Ở bước thanh toán trực tuyến, hệ thống sẽ hiển thị các phương thức/kênh thanh toán đang được hỗ trợ tại thời điểm giao dịch. Người tham gia nên lựa chọn trực tiếp từ danh sách chính thức được hiển thị thay vì chuyển tiền vào một tài khoản được cung cấp từ nguồn không rõ ràng.

Sau khi hoàn thành, cần lưu lại biên lai điện tử, mã giao dịch hoặc ảnh xác nhận thanh toán. Đây là thông tin hữu ích nếu sau đó cần đối chiếu với cơ quan BHXH.

Cách kiểm tra quá trình đóng BHXH sau khi thanh toán

Sau khi đóng tiền, người tham gia nên kiểm tra xem thời gian đóng đã được ghi nhận chính xác hay chưa. BHXH Việt Nam cho biết thông tin quá trình tham gia có thể được tra cứu thông qua Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam và ứng dụng VssID.

Đặc biệt, hướng dẫn của BHXH Việt Nam về đóng tiếp BHXH tự nguyện trực tuyến khuyến nghị người dân kiểm tra lại trên VssID sau khoảng 3–5 ngày kể từ khi đóng tiền. Nếu quá trình đóng chưa được cập nhật, người tham gia nên liên hệ cơ quan BHXH gần nhất hoặc Tổng đài 1900 90 68 để được kiểm tra và xử lý.

Như vậy, người tham gia BHXH tự nguyện hiện có thể lựa chọn giữa đăng ký trực tiếp, thông qua tổ chức dịch vụ thu hoặc thực hiện online. Dù lựa chọn hình thức nào, điều quan trọng là thực hiện qua kênh chính thức và kiểm tra lại quá trình đóng để bảo đảm thời gian tham gia được ghi nhận đầy đủ.

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện được hưởng những chế độ gì?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, từ ngày 01/07/2025, chính sách BHXH tự nguyện đã có thay đổi đáng chú ý, đặc biệt là bổ sung trợ cấp thai sản. Vì vậy, những thông tin cũ cho rằng BHXH tự nguyện chỉ có chế độ hưu trí và tử tuất hiện không còn đầy đủ.

Tham gia BHXH tự nguyện có các quyền lợi đáng chú ý như:

• Trợ cấp thai sản khi đáp ứng điều kiện.

• Chế độ hưu trí, trong đó có lương hưu khi đủ điều kiện.

• Chế độ tử tuất.

• Người hưởng lương hưu được hưởng quyền lợi BHYT theo quy định.

Chế độ hưu trí

Đây là quyền lợi quan trọng khi tham gia BHXH tự nguyện. Từ ngày 01/07/2025, người tham gia có từ đủ 15 năm đóng BHXH và đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định có thể được hưởng lương hưu hằng tháng.

Mức lương hưu thực tế phụ thuộc vào thời gian đóng, mức thu nhập làm căn cứ đóng và các quy định tính hưởng tương ứng. Phần dưới bài viết sẽ phân tích cụ thể đóng BHXH tự nguyện bao nhiêu năm thì được hưởng lương hưu.

Chế độ tử tuất

Người tham gia BHXH tự nguyện khi qua đời, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định, thân nhân có thể được giải quyết quyền lợi tử tuất, trong đó có trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất tùy từng trường hợp.

Quyền lợi cụ thể phụ thuộc vào quá trình tham gia BHXH và điều kiện của người tham gia tại thời điểm qua đời.

Trợ cấp thai sản

Một điểm mới rất đáng chú ý của Luật BHXH 2024 là người tham gia BHXH tự nguyện đã có thể được hưởng trợ cấp thai sản nếu đáp ứng đủ điều kiện. Đây là quyền lợi được bổ sung từ ngày 01/07/2025.

Tuy nhiên, trợ cấp thai sản của BHXH tự nguyện không giống toàn bộ chế độ thai sản của BHXH bắt buộc. Điều kiện, mức tiền được nhận và sự khác biệt giữa hai hình thức sẽ được giải thích chi tiết ngay dưới đây.

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện có được hưởng chế độ thai sản không?

Có. Từ ngày 01/07/2025, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng trợ cấp thai sản nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Luật BHXH 2024. Đây là điểm mới quan trọng so với quy định trước đây.

Tuy nhiên, cần hiểu chính xác rằng đây là trợ cấp thai sản dành cho người tham gia BHXH tự nguyện, không đồng nghĩa người tham gia sẽ được hưởng toàn bộ chế độ thai sản giống người đóng BHXH bắt buộc.

Điều kiện hưởng trợ cấp thai sản

Theo Điều 94 Luật BHXH 2024, người có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc vừa có thời gian đóng BHXH bắt buộc vừa có thời gian đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con được hưởng trợ cấp thai sản nếu thuộc một trong hai trường hợp:

• Lao động nữ sinh con.

• Lao động nam có vợ sinh con.

Ví dụ, một phụ nữ kinh doanh tự do tham gia BHXH tự nguyện và đã đóng đủ 6 tháng trong 12 tháng trước khi sinh con có thể đáp ứng điều kiện về thời gian đóng để hưởng trợ cấp thai sản.

Đáng chú ý, lao động nam tham gia BHXH tự nguyện cũng có thể được hưởng trợ cấp khi vợ sinh con nếu đáp ứng điều kiện. Đây là chi tiết người tham gia rất dễ bỏ qua.

Mức trợ cấp thai sản là bao nhiêu?

Theo Điều 95 Luật BHXH 2024, mức trợ cấp thai sản hiện được quy định là: 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra.

Mức 2 triệu đồng cũng được áp dụng cho mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên chết trong tử cung hoặc thai chết trong khi chuyển dạ. Khoản trợ cấp này do ngân sách Nhà nước bảo đảm.

Ví dụ, nếu người tham gia đủ điều kiện và sinh một con thì mức trợ cấp là 2 triệu đồng; nếu sinh đôi thì tính theo từng con, tương ứng 4 triệu đồng theo mức hiện hành.

BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc hưởng thai sản khác nhau thế nào?

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý. Không nên hiểu rằng đóng BHXH tự nguyện sẽ được nghỉ thai sản và nhận tiền thai sản giống hoàn toàn người lao động tham gia BHXH bắt buộc.

BHXH tự nguyện theo quy định hiện hành có trợ cấp thai sản 2 triệu đồng/con khi đáp ứng điều kiện, trong khi chế độ thai sản thuộc BHXH bắt buộc có phạm vi quyền lợi và cách tính mức hưởng khác, bao gồm các quy định về thời gian nghỉ, trợ cấp theo tiền lương làm căn cứ đóng BHXH và các quyền lợi liên quan tùy trường hợp.

Vì vậy, nếu tìm kiếm “đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện có được hưởng chế độ thai sản không?”, câu trả lời ngắn gọn là: Có, nhưng đây là trợ cấp thai sản theo chính sách BHXH tự nguyện và không nên đánh đồng với toàn bộ chế độ thai sản của BHXH bắt buộc.

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện có được hưởng bảo hiểm y tế không?

Đóng BHXH tự nguyện không đồng nghĩa người tham gia được cấp thẻ BHYT miễn phí ngay trong suốt thời gian đang đóng BHXH. Nếu muốn có BHYT trong giai đoạn này, người tham gia cần thuộc một nhóm tham gia BHYT tương ứng theo quy định.

Quyền lợi BHYT gắn trực tiếp với BHXH tự nguyện thể hiện rõ khi người tham gia đủ điều kiện hưởng lương hưu. Khi đó, người đang hưởng lương hưu thuộc diện tham gia BHYT và được hưởng quyền lợi khám, chữa bệnh BHYT theo quy định. Chính sách giảm số năm đóng tối thiểu xuống 15 năm cũng nhằm tăng cơ hội để người tham gia được hưởng lương hưu hằng tháng và được bảo đảm BHYT khi về già.

Do đó, có thể phân biệt đơn giản:

Đây cũng là một trong những lợi ích dài hạn đáng chú ý của việc duy trì BHXH tự nguyện để đủ điều kiện hưởng lương hưu: ngoài khoản lương hưu hằng tháng, người hưởng lương hưu còn có BHYT để hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh khi về già.

Đóng BHXH bắt buộc rồi có chuyển sang BHXH tự nguyện được không?

Có. Khi người lao động không còn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, họ có thể tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Đây là cách phổ biến để những người đã nghỉ việc, chuyển sang làm tự do hoặc kinh doanh cá nhân tiếp tục tích lũy thời gian đóng BHXH thay vì bị gián đoạn quá trình tham gia.

Điểm quan trọng là thời gian đã đóng BHXH bắt buộc trước đó không bị mất nếu người lao động chưa nhận BHXH một lần và vẫn còn được bảo lưu theo quy định. Khi tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện, các khoảng thời gian đóng có thể được cộng nối để xác định tổng thời gian tham gia BHXH khi giải quyết chế độ sau này.

Ví dụ:

Một người đã có 12 năm đóng BHXH bắt buộc, sau khi nghỉ việc chuyển sang tham gia BHXH tự nguyện thêm 3 năm. Khi đó, tổng thời gian đóng BHXH có thể được xác định là 15 năm để xem xét điều kiện hưởng lương hưu nếu người đó đồng thời đáp ứng điều kiện về tuổi nghỉ hưu và các quy định liên quan.

Có thể hiểu đơn giản:

• BHXH bắt buộc đã đóng trước đây

• BHXH tự nguyện đóng sau khi nghỉ việc

= Tổng thời gian tham gia BHXH được xem xét cộng nối theo quy định

Như vậy, người lao động không phải đóng lại từ đầu khi chuyển từ BHXH bắt buộc sang BHXH tự nguyện. Đây là lợi ích rất quan trọng với những người đã tích lũy được nhiều năm BHXH nhưng nghỉ việc trước khi đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện có phạm vi quyền lợi không hoàn toàn giống nhau. Việc cộng nối thời gian chủ yếu phục vụ xác định các chế độ có liên quan đến tổng thời gian tham gia, đặc biệt là chế độ hưu trí. Vì vậy, nếu mục tiêu là tiếp tục tích lũy đủ số năm để hưởng lương hưu, chuyển sang BHXH tự nguyện sau khi nghỉ việc là một phương án đáng cân nhắc.

Đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện là giải pháp giúp người lao động chủ động tích lũy thời gian tham gia BHXH để hướng tới lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài. Hy vọng những thông tin UniBooks tổng hợp trên đây đã giúp bạn hiểu rõ hơn về mức đóng, phương thức đóng, quyền lợi và cách lựa chọn hình thức tham gia phù hợp với điều kiện tài chính của mình.

Nếu muốn hiểu sâu hơn về bảo hiểm, cách phân bổ rủi ro và những vấn đề kinh tế gắn liền với cuộc sống, bạn có thể tìm đọc cuốn sách “Lược sử kinh tế học lầy lội – Tổng quan về kinh tế” của UniBooks. Ngoài ra, bộ Lược sử kinh tế học lầy lội 4 cuốn sẽ giúp bạn khám phá kinh tế học từ cơ bản đến những vấn đề thực tế qua cách trình bày trực quan, hài hước và dễ tiếp cận.

Link đọc thử sách: https://drive.google.com/file/d/18Q7emv49C6NSdJ3YykkYhaFzzBhDjU7s/view?usp=sharing

Unibooks tự hào là nhà xuất bản sách phát triển bản thân hàng đầu tại Việt Nam!

Unibooks.vn